Dự thảo "áo choàng" cho Luật sư không nên tranh luận quá nhiều, nếu chỉ nhìn từ bên ngoài vì nó chỉ mang tính biểu trưng. Nhưng nếu nhìn từ bên trong, nghề luật sư lại được tạo nên bởi những điều lặng lẽ hơn rất nhiều. Bởi vì, sau nhiều năm hành nghề, tôi nhận ra rằng:
Những gì quyết định số phận một vụ việc thường không nằm ở người mặc cái "áo choàng" đó, không hẳn nằm trong đơn khởi kiện, cũng không hẳn nằm trọn vẹn trong điều luật. Nó nằm trong những buổi trao đổi đầu tiên với khách hàng – nơi cảm xúc đi trước lý trí, và nỗi đau thường lớn hơn lập luận pháp lý.
Trong các vụ tranh chấp đất đai, thừa kế hay đầu tư, khách hàng hiếm khi gặp Luật sư chỉ để “hỏi luật”. Họ đến để kể một câu chuyện và câu chuyện ấy thường đầy tổn thương. Họ nói rất nhiều, nói dồn dập, như thể sợ nếu ngừng lại thì nỗi ấm ức sẽ quay lại nuốt chửng họ. Có người ngồi im rất lâu, chỉ nhìn xuống bàn, bởi mảnh đất đang tranh chấp kia gắn với cả một đời người, với cha mẹ, anh em, với những điều không thể đo bằng mét vuông. Trong những buổi tư vấn như vậy, tôi sẽ không vội vàng cắt lời để “đi thẳng vào vấn đề pháp lý”. Tôi học được rằng:
Việc quan trọng đầu tiên không phải là đưa ra giải pháp, mà là lắng nghe cho trọn vẹn. Lắng nghe không chỉ để thu thập thông tin, mà để hiểu động cơ phía sau các cảm xúc đó là gì:
– Họ đang thực sự sợ điều gì?
– Điều gì khiến họ không thể buông bỏ?
– Đây là tranh chấp tài sản hay là tranh chấp sự công nhận danh dự?
Trong các vụ thừa kế, rất nhiều thân chủ nói về “quyền lợi”, nhưng đằng sau đó là cảm giác bị bỏ rơi, bị xem nhẹ, bị đối xử không công bằng từ rất lâu trước khi di sản được mở. Nếu luật sư chỉ nhìn vụ việc như một bài toán chia phần, mà không nhìn thấy lịch sử cảm xúc phía sau, thì dù thắng kiện, mối quan hệ gia đình cũng khó có thể cứu vãn.
Với các vụ tranh chấp đất đai, tôi gặp không ít người mang theo sự giận dữ. Nhưng giận dữ ấy hiếm khi nhắm vào mảnh đất. Nó nhắm vào cảm giác bị xâm phạm, bị lừa dối, bị coi thường. Khi tôi hiểu được điều đó thì cách đặt câu hỏi sẽ khác, cách tư vấn cũng khác đi. Có những vụ, chỉ cần làm chậm nhịp đối thoại, giúp các bên nghe lại nhau một lần, xung đột không cần phải đẩy đến tận cùng tranh tụng. Với các vụ việc về đầu tư, bài học lại càng rõ, tôi giúp thân chủ nhìn thẳng vào rủi ro đã xảy ra và giới hạn thực tế của pháp luật Việt Nam.
Qua những cuộc trò chuyện ấy, tôi hiểu rằng:
Luật sư không chỉ là người nói thay thân chủ trước tòa, mà trước hết là người giúp thân chủ hiểu chính câu chuyện của mình. Khi thân chủ hiểu rõ mình đang tìm điều gì – công lý, bồi thường, hay chỉ là một lời thừa nhận – giới hạn pháp luật Việt Nam, thì chiến lược pháp lý mới thực sự đúng hướng.
Vì vậy, tôi nghĩ rằng nghề luật không phải chỉ là cuộc đấu khẩu bằng điều khoản, bằng quy định hay về chiếc "áo choàng". Mà nghề Luật sư là đòi hỏi tôi phải luôn rèn sự kiên nhẫn, kiên nhẫn để lắng nghe, học cách khiêm tốn để không áp đặt và học cách tỉnh táo để tách bạch cảm xúc khỏi lập luận.
Đó là điều tôi luôn mang đến các buổi làm việc với khách hàng và các cuộc trò chuyện đó không bao giờ xuất hiện trong hồ sơ hay trong các hợp đồng dịch vụ pháp lý đã ký. Nhưng nó lại là phần quan trọng nhất của nghề luật sư thay vì tập trung thời gian tranh luận về chiếc "áo choàng".
Sài Gòn 23/01/2025.
ATLAS LAW FIRM
Luật sư Trần Công Thìn.
____________________________
The draft discussion on the lawyer’s “robe” should not be overemphasized if viewed only from the outside, for it is merely symbolic. But when seen from within, the legal profession is shaped by far quieter and deeper elements. After many years in practice, I have come to realize this:
What determines the fate of a case often does not lie in the lawyer’s “robe,” nor in the statement of claim, nor entirely within statutory provisions. It lies in the very first conversations with clients—where emotion precedes reason, and pain often outweighs legal argument.
In disputes over land, inheritance, or investment, clients rarely meet a lawyer simply to “ask about the law.” They come to tell a story—and that story is often filled with wounds. Some speak at length and with urgency, as if afraid that the moment they stop, their pent-up resentment will return and overwhelm them. Others sit in silence for a long time, eyes fixed on the table, because the land in dispute is bound to an entire lifetime—to parents, siblings, and memories that cannot be measured in square meters.
In such consultations, I do not rush to interrupt in order to “get straight to the legal issues.” I have learned that the most important task is not to provide solutions, but to listen—fully and attentively. Listening not merely to gather information, but to understand the motivations behind those emotions:
What are they truly afraid of?
What is it that they cannot let go of?
Is this a dispute over property, or a struggle for recognition and dignity?
In inheritance cases, many clients speak of “entitlements,” yet behind those claims lies a long-standing sense of abandonment—of being overlooked, of having been treated unfairly long before the estate was ever opened. If a lawyer views such cases solely as a calculation of shares, without recognizing the emotional history behind them, then even a legal victory may fail to preserve family relationships.
In land disputes, I have encountered many clients burdened with anger. Yet that anger is rarely directed at the land itself. It is aimed at feelings of violation, betrayal, and disrespect. Once I understand this, the way I ask questions changes, and so does the advice I give. In some cases, simply slowing the pace of dialogue and helping the parties truly hear one another—even once—can prevent the conflict from being pushed to the extreme of litigation. In investment-related matters, the lesson is even clearer: I help clients confront the risks that have already materialized and the realistic limits of the law.
Through these conversations, I gradually came to understand this:
A lawyer is not only someone who speaks on behalf of a client in court, but first and foremost someone who helps the client understand their own story. When clients become clear about what they are truly seeking—justice, compensation, or simply acknowledgment—the legal strategy can finally be set on the right course.
For these reasons, I believe that the legal profession is not merely a battle of provisions, regulations, or debates over a lawyer’s “robe.” To be a lawyer requires the constant cultivation of patience to listen, humility to refrain from imposing one’s views, and clarity to separate emotion from argument.
That is what I bring to every meeting with my clients—conversations that never appear in case files or in signed legal service agreements, yet constitute the most important part of the profession: the legal profession itself, rather than time spent arguing over the lawyer’s “robe.”
Mr Tran Cong Thin - Managing Partner at Atlas Law Firm
